สารละลาย

สภาพละลายได้ หมายถึง ปริมาณสูงสุดของตัวละลายที่สามารถละลายในตัวทำละลายปริมาณหนึ่ง จนกลายเป็น "สารละลายอิ่มตัว" ณ อุณหภูมิและความดันที่กำหนด

ละลายได้ดี หมายถึง ตัวละลายสามารถละลายได้มากกว่า 1 กรัมในน้ำ 100 กรัม

ละลายได้เล็กน้อย หมายถึง ตัวละลายสามารถละลายได้มากกว่า 0.1 กรัม แต่ไม่เกิน 1 กรัมในน้ำ 100 กรัม

ไม่ละลาย หมายถึง ตัวละลายสามารถละลายได้น้อยกว่า 0.1 กรัม หรือไม่ละลายเลย

สภาพละลายได้ (solubility) คือ ความเข้มข้นของสารละลายอิ่มตัว ณ อุณหภูมิที่กำหนดให้ เราใช้สมบัติเกี่ยวกับสภาพละลายได้ของสารมาใช้ในการแยกสารได้ เช่น มีโซเดียมไนเตรต 40 กรัม ผสมอยู่กับโพแทสเซียมไนเตรต 60 กรัม ถ้านำของผสมไปละลายในน้ำ 100 กรัม ที่อุณหภูมิ 60 องศาเซลเซียส สารทั้งสองชนิดจะละลายได้หมด ลดอุณหภูมิลงจนถึง 20 องศาเซลเซียส พบว่ามีโพแทสเซียมไนเตรตส่วนหนึ่งแยกตัวออกมา สามารถกรองแยกโพแทสเซียมไนเตรตออกจากสารละลายได้

ที่มาภาพ : คลังสื่ออจท

สรุปเข้มข้น : สารละลาย (Solutions) 

1. สารละลายคืออะไร

สารละลาย คือ สารเนื้อเดียว ที่เกิดจากสารตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไปมารวมกัน โดยไม่เกิดปฏิกิริยาเคมี มีองค์ประกอบ 2 ส่วนหลัก คือ

ตัวทำละลาย (Solvent)  สารที่มีปริมาณมากกว่า หรือมีสถานะเดียวกับสารละลาย

ตัวละลาย (Solute)  สารที่มีปริมาณน้อยกว่า หรือมีสถานะเปลี่ยนไปจากเดิม

2. ปัจจัยที่มีผลต่อการละลายของสาร

ชนิดของสาร สารที่โครงสร้างคล้ายกันจะละลายกันได้ดี (Like dissolves like) เช่น สารทีมีขั้วละลายในสารมีขั้ว

อุณหภูมิ  

ของแข็ง/ของเหลว  ส่วนใหญ่เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น จะละลายได้ มากขึ้น

แก๊ส  เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น จะละลายได้ ลดลง (แก๊สจะหนีออกจากของเหลว)

ความดัน 

มีผลมากกับ แก๊ส (ความดันสูงขึ้น แก๊สจะละลายได้ มากขึ้น เช่น น้ำอัดลม)

ขนาดของตัวละลาย 

ขนาดเล็ก (พื้นที่ผิวมาก) ละลายได้เร็วขึ้น

การคน/การเขย่า

ช่วยให้สารอนุภาคชนกันบ่อยขึ้น ละลายได้เร็วขึ้น

3. ความเข้มข้นของสารละลาย 

ความเข้มข้นเป็นการบอกปริมาณของตัวละลายที่อยู่ในสารละลาย นิยมบอกเป็น ร้อยละ (Percentage)

4. สารละลายอิ่มตัว & สารละลายเจือจาง

สารละลายอิ่มตัว (Saturated Solution) สารละลายที่ตัวละลายไม่สามารถละลายเพิ่มได้อีกแล้ว ณ อุณหภูมินั้น (ถ้าใส่เพิ่มจะตกตะกอน)

สารละลายไม่อิ่มตัว (Unsaturated Solution) สารละลายที่ยังสามารถใส่ตัวละลายให้ละลายเพิ่มเข้าไปได้อีก

• • เจือจาง  มีตัวละลายน้อย

  • เข้มข้น  มีตัวละลายมาก

✍️ ข้อควรระวังในข้อสอบ

สารละลายมีทั้งสถานะ ของแข็ง (เช่น เหรียญบาท, ทองเหลือง), ของเหลว (เช่น น้ำส้มสายชู), และแก๊ส (เช่น อากาศ) ไม่จำเป็นต้องเป็นน้ำเสมอไป